Στουτγάρδη: Νέος Σταθμός & αντιδράσεις

Η κατασκευή του Νέου Σιδηροδρομικού Σταθμού της Στουτγάρδης, το σχέδιο STUTTGART 21» όπως ονομάστηκε, είναι ένα έργο που συνάντησε σοβαρότατες αντιδράσεις, συλλαλητήρια, ακόμα και ξυλοδαρμούς πρωτοφανούς αγριότητας. Πριν παρουσιάσουμε τα βραβευμένα σχέδια ας κάνουμε μια αναδρομή στο ιστορικό του αμφιλεγόμενου αυτού έργου.

Παρουσίαση: Παγκαρλιώτας Κώστας, Αρχιμηχανικός Γραμμής ΤΕ, ΟΣΕ

image001-title

Ιστορική αναδρομή

 

Η πόλη της Στουτγάρδης βρίσκεται στη νοτιοδυτική Γερμανία και είναι η πρωτεύουσα του ομοσπονδιακού κρατιδίου της Βάδης-Βυρτεμβέργης. Το κρατίδιο αυτό είναι από τα πιο συντηρητικά της Γερμανίας. Ο κεντρικός σιδηροδρομικός σταθμός της Στουτγάρδης χτίσθηκε στη δεκαετία του 1920 και αναγνωρίσθηκε ως μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς για την αρχιτεκτονική του σύλληψη και την αρμονική του ένωση με όλη την πόλη.

schlossgartenfluegel_02

Ο κεντρικός σιδηροδρομικός σταθμός της Στουτγάρδης χτίσθηκε στη δεκαετία του 1920 και αναγνωρίσθηκε ως μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς για την αρχιτεκτονική του σύλληψη και την αρμονική του ένωση με όλη την πόλη

Το 1994, ο τότε διοικητής των γερμανικών σιδηροδρόμων Ντιρ είχε την ιδέα να αντικαταστήσει τον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό της Στουτγάρδης (που είναι επίγειος και κεφαλικός) από έναν υπόγειο και διερχόμενο σταθμό. Την ιδέα του την ενστερνίσθηκε και ο τότε ομοσπονδιακός υπουργός Βίσμαν, καθώς και πάρα πολλοί βιομήχανοι, μεγαλοεργολάβοι, κατασκευαστές, έμποροι ακινήτων και πολιτικοί της τοπικής αυτοδιοίκησης. Με την εξαφάνιση του επίγειου σιδηροδρομικού σταθμού της Στουτγάρδης ελευθερώνονται πάνω από 80 εκτάρια οικοδομήσιμης επιφάνειας στο κέντρο της πόλης. Στα τέλη του 2005, το σχέδιο κατασκευής του υπόγειου σιδηροδρομικού σταθμού της Στουτγάρδης πέρασε με επιτυχία όλα τα τυπικά κοινοβουλευτικά εμπόδια. Το Φθινόπωρο του 2009 έγιναν και τα εγκαίνια της έναρξης των εργασιών για την οικοδόμηση του νέου υπόγειου σιδηροδρομικού σταθμού στη Στουτγάρδη. Το σχέδιο ονομάσθηκε «STUTTGART 21».

 

Η ιστορική αυτή αναδρομή για την πραγματοποίηση αυτού του μεγαλεπίβολου και μοντέρνου σχεδίου προβλήθηκε με υπερβολικά διαφημιστικά έξοδα σε όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης με το σλόγκαν ότι η Στουτγάρδη θα καταστεί, με τον νέο αυτό σταθμό και με την καλύτερη διευρωπαϊκή σιδηροδρομική ένωση, «το κέντρο της Ευρώπης». Ο πληθυσμός της πόλης και της γύρω περιοχής όλα αυτά τα 15 χρόνια της ζύμωσης για το παράτολμο σχέδιο (του οποίου τα έξοδα, κατά τις εκτιμήσεις των ίδιων των οργανωτών του, θα ανέρχονταν στα 2,9 δισ. ευρώ) κράτησε μια στάση μάλλον παθητική, ξεκινώντας από το γεγονός της νομιμότητας του σχεδίου. Το γεγονός ότι και άλλα παρόμοια σχέδια (Φρανκφούρτη, Μόναχο) απορρίφθηκαν από τη διοίκηση των γερμανικών σιδηροδρόμων ως αντιοικονομικά δημιούργησε και στη Στουτγάρδη την εντύπωση ότι και αυτό το σχέδιο θα έμενε, όπως και τα άλλα, στο αρχείο.

 

Τον Νοέμβριο του 1995, μια ομάδα 15 ατόμων δημιούργησε μια υπερκομματική επιτροπή με σκοπό την πληροφόρηση του πληθυσμού, μέσω προκηρύξεων και εκδηλώσεων, για τους κινδύνους που εμπεριέχει για τη διαμονή των κατοίκων της περιοχής γύρω από τον σιδηροδρομικό σταθμό της Στουτγάρδης η πραγματοποίηση αυτού του έργου. Η πρωτοβουλία αυτή έγινε ένας σταθερός και μόνιμος πόλος συγκέντρωσης πολλών πολιτών που είχαν παρόμοια ερεθίσματα ή που θίγονταν άμεσα από την πραγματοποίηση του έργου. Από τον Νοέμβριο του 2009  πραγματοποιούνται αδιαλείπτως, κάθε Δευτέρα και Σάββατο, μεγαλειώδεις διαδηλώσεις (συμμετοχή 5. 000 έως 150.000 πολιτών), γεγονός πρωτόγνωρο και παγκόσμια μοναδικό. Από τον Ιούλιο του 2010 άρχισαν οι εργασίες κατεδάφισης της βόρειας πτέρυγας του παλιού σιδηροδρομικού σταθμού, με αποκορύφωμα, στις 30 Σεπτεμβρίου 2010, το κόψιμο 21 υπεραιωνοβίων δέντρων στο παρακείμενο πάρκο της Στουτγάρδης. Την ημέρα αυτή, η αστυνομία τραυμάτισε πάνω από 400 διαδηλωτές, ως επί το πλείστον μαθητές, που διαδήλωναν εκείνη την ημέρα εναντίον της κατασκευής του υπόγειου σιδηροδρομικού σταθμού.

Η  βία της αστυνομίας  εναντίον μαθητών ξεσήκωσε μια θύελλα διαμαρτυριών από την πλειονότητα του πληθυσμού. Μια τέτοια βίαια ενέργεια των δυνάμεων καταστολής, σε μια πόλη που δεν ξανάζησε παρόμοια γεγονότα, άνοιξε τους ασκούς του Αιόλου και γέμισε την πόλη από οργή, αποτροπιασμό και προπαντός από δυσπιστία απέναντι στους πολιτικούς θεσμούς της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, όπως αυτοί εφαρμόζονται στη σημερινή Γερμανία.

ge555.jpg

Η γερμανική Δικαιοσύνη καταδίκασε αστυνομικούς της πόλης, γιατί κατά τη διάρκεια διαδήλωσης, που πραγματοποιήθηκε το 2010, προκάλεσαν σωματικές βλάβες σε διαδηλωτές. Η υπόθεση αφορούσε διαδήλωση κατά της ανέγερσης νέου σιδηροδρομικού σταθμού στη Στουτγάρδη.

Στις 27 Μαρτίου 2011 διεξήχθηκαν εκλογές για το τοπικό κοινοβούλιο στο ομοσπονδιακό κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης της Γερμανίας, το οποίο έχει πρωτεύουσα τη Στουτγάρδη. Οι εκλογές επέφεραν μια συγκλονιστική ανατροπή του κοινοβουλευτικού κατεστημένου. Το κόμμα τως χριστιανοδημοκρατών (CDU) έχασε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία μετά 53 χρόνια συνεχούς διακυβέρνησης και τη διακυβέρνηση ανέλαβε η συμμαχία του κόμματος των πρασίνων με το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα. Η νέα κυβέρνηση αποφάσισε να διεξάγει δημοψήφισμα τον Οκτώβριο του 2011, με αμφίβολη βέβαια έκβαση, λόγω των πολύ μεγάλων πλειοψηφιών που προβλέπει το τοπικό σύνταγμα. Το κόμμα των πρασίνων είναι ανεπιφύλακτα κατά του σχεδίου ΣΤΟΥΤΓΑΡΔΗ 21, ενώ η ηγεσία του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος υπέρ της κατασκευής του, σε αντίθεση με τη βάση του κόμματος που είναι στην πλειοψηφία της κατά. Η ηγεσία των γερμανικών σιδηροδρόμων, απογοητευμένη από το εκλογικό αποτέλεσμα, πιέζει ασφυκτικά την κυβέρνηση να σεβασθεί και να εφαρμόσει τις συμφωνηθείσες από την προηγούμενη συντηρητική  κυβέρνηση συμβάσεις για την άμεση έναρξη των εργασιών κατασκευής.

Το κίνημα των πολιτών ενάντια στην κατασκευή του υπόγειου σιδηροδρομικού σταθμού μένει απτόητο και συνεχίζει όπως εδώ και σχεδόν δύο χρόνια τον αγώνα του. Οι θρυλικές πια διαδηλώσεις της Δευτέρας έφτασαν τις 85 (παγκόσμιο ρεκόρ συνεχών εβδομαδιαίων διαδηλώσεων) ενώ ανά τρεις εβδομάδες πραγματοποιούνται σαββατιάτικες πολυπληθείς διαδηλώσεις. Τον Οκτώβριο του 2012, για ένα τέταρτο της ώρας  η κ. Μέρκελ έγινε αποδέκτης ηχηρών αποδοκιμασιών από πολίτες της Στουτγάρδης  κατά την ομιλία της  στους ψηφοφόρος της. Ο λόγος δεν ήταν άλλος από την απόφαση της να κατεδαφιστεί ένας παραδοσιακός σιδηροδρομικός σταθμός και στην θέση του να αναγερθεί εμπορικό κέντρο. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι πριν από δυο χρόνια οι κάτοικοι της Στουτγάρδης είχαν εκφράσει την έντονη αντίθεση τους στην κατεδάφιση του κτιρίου και ακολούθησαν επεισόδια με πολλούς τραυματισμούς.

Τα σχέδια του νέου σταθμού:

Αρχικά σχεδιασμένος το 2007, ο κύριος σταθμός της Στουτγάρδης, ήταν απίστευτα προνοητικός από την άποψη της βιώσιμης ανάπτυξης και των πράσινων μεταφορών. Τότε, η Στουτγάρδη και οι Deutsche Bahn (Γερμανικοί Σιδηρόδρομοι) πραγματοποίησαν έναν αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για να σχεδιαστεί ένας νέος σταθμός που θα μπορούσε να εξυπηρετεί τα τρένα υψηλής ταχύτητας, και το μεγάλο βραβείο λήφθηκε από την Ingenhoven Architects, της οποίας το σχέδιο γύρισε τις γραμμές 90 βαθμοί και τις τοποθέτησε υπόγεια προκειμένου να δημιουργήσει ένα ογκώδες νέο πάρκο στο κέντρο της πόλης. Όσον αφορά την βιώσιμη ανάπτυξη, τεράστιοι φεγγίτες και φωταγωγοί πάνω στις υπόγειες γραμμές, και με τη χρήση φωτοβολταϊκών σε ένα κοντινό κτήριο, ολόκληρο το συγκρότημα είναι ουσιαστικά μηδενικό σε ρύπους.

image025

Η μεταφορά των γραμμών υπόγεια θα ελευθερώσει ένα μεγάλο χώρο στο κέντρο της πόλης που θα μετατραπεί σε δημόσιο πάρκο

Η Στουτγάρδη, μια σημαντική πόλη στο ευρωπαϊκό δίκτυο, είχε πρόβλημα γιατί η είσοδος και η έξοδος στον σταθμό γινόταν από μία γραμμή μόνο. Ο νέος σταθμός γυρίζει τις γραμμές κάθετα στις παλαιές, έτσι τα τραίνα μπορούν να περάσουν δια του σταθμού και όχι να περιμένουν έξω, γεγονός το οποίο είναι κρίσιμο για η γραμμή υψηλής ταχύτητας λειτουργεί αποτελεσματικά. Ο σταθμός είναι αυτήν την περίοδο υπό κατασκευή και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το 2016.

Ο παλαιός σταθμός κατέχει μία σημαντική ακίνητη περιουσία στο κέντρο πόλης και την περιόρισε στις σιδηροδρομικές γραμμές, αλλά ο νέος σταθμός θα ωθήσει τις διαδρομές 12 μέτρα κάτω από την επιφάνεια και θα ανοίξει το διάστημα για ένα τετράγωνο δημόσιο πάρκο 42.000 τετραγωνικών μέτρων. Το νέο αστικό πάρκο θα επεκταθεί επίσης στο παρακείμενο «Schlossgarten» ή τους κήπους κάστρων, οι οποίοι λειτουργούν ως πνεύμονες της πόλης για να παρέχουν ελεύθερο χρόνο και καθαρό αέρα.

Στη στέγη τα μεγάλα, κυκλικά «ελαφριά μάτια» θα χρησιμεύσουν ως φεγγίτες στο σταθμό που είναι από κάτω και τα λειτουργικά παράθυρα από κοινού με τους σωλήνες εξαερισμού θα εξαλείψουν την ανάγκη για το μηχανικό εξαερισμό. Η χρήση φυσικού φωτισμού και εξαερισμού ελαχιστοποιεί τις ενεργειακές ανάγκες για το σταθμό και ο πρόσθετος φωτισμός θα είναι ενεργειακά αποδοτικό και θα προβλεφθεί μέσω ενός φωτοβολταϊκού συστήματος στο υπάρχον βόρειο κτήριο σταθμού. Για να κατασκευαστεί ο υπόγειος σταθμός χρησιμοποιείται σκυρόδεμα το οποίο θα είναι χρωματισμένο με ελαφρά χρώματα προκειμένου να απεικονιστεί το φυσικό φως κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Αυτό το ολοκληρωμένο πρόγραμμα σχεδιάστηκε το 1997, πολύ πριν αρχίσει ο προβληματισμός για τη βιώσιμη αρχιτεκτονική, έτσι η έννοια των φωταγωγών και των σωλήνων εξαερισμού ήταν πραγματικά αρκετά καινοτόμος. Ο κύριος σταθμός της Στουτγάρδη είναι μέρος ενός μεγάλου προγράμματος σιδηροδρομικής ανακαίνισης, αποκαλούμενο Στουτγάρδη 21, η οποία περιλαμβάνει την αναδόμηση του σιδηροδρομικού κόμβου στη Στουτγάρδη και την κατασκευή μιας σιδηροδρομικής γραμμής υψηλής ταχύτητας προς Wendlingen και Ulm και τη σύνδεση της με άλλους σημαντικούς ευρωπαϊκούς κόμβους γραμμών υψηλής ταχύτητας. Αυτό το πρόγραμμα έλαβε επίσης το χρυσό παγκόσμιο βραβείο Holcim το 2006 (πρόσθετες πληροφορίες στο http://www.holcimfoundation.org/Portals/1/docs/DE_booklet.pdf)

image029

Ο νέος σιδηροδρομικός σταθμός ο οποίος αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2016, έχει υπογειοποιηθεί σε βάθος 12 μέτρων

image031

Οι σιδηροδρομικές γραμμές θα γίνουν κάθετα προς τις υπάρχουσες και θα πάνε κάτω από το τρέχον κύριο κτήριο του σταθμού, και με αυτό τον τρόπο νέος χώρος θα είναι διαθέσιμος για πρόσθετη ανάπτυξη.

image032

Ο νέος χώρος πάρκων θα επεκταθεί στους παρακείμενους κήπους Shlossgarten ή κήποι των κάστρων, οι οποίοι είναι σαν πράσινοι πνεύμονες για το κέντρο πόλεων.

image033

Αυτά τα ελαφριά μάτια έχουν λειτουργικά παράθυρα και λειτουργούν από κοινού με τους σωλήνες εξαερισμού για να φέρουν το φρέσκο αέρα στον υπόγειο χώρο του σταθμού, εξαλείφοντας την ανάγκη για το μηχανικό εξαερισμό

image034

Αυτή η κατά πλάτος τομή των γραμμών και της πλατφόρμας παρουσιάζει τους σωλήνες εξαερισμού και τα ελαφριά μάτια. Τη νύχτα θα παρουσιαστεί φωτισμός μέσω των σωλήνων.

image035

Η κατά μήκος τομή παρουσιάζει μια από τις κύριες εισόδους στο σιδηροδρομικό σταθμό σε σχέση στο υπάρχον κτήριο. Πρόσθετα περάσματα συνδέουν το σιδηροδρομικό σταθμό με το υπόγειο δίκτυο μετρό.

image036

Ο πρόσθετος χώρος πάρκων που θα δημιουργηθεί πάνω από το σταθμό θεωρείται ότι θα ενδυναμώσει ενδεχομένως το κέντρο της πόλης

image037

Ο νέος σταθμός θα έχει 8 υπόγειες σιδηροδρομικές γραμμές που θα συνδέουν με το ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας.

image038

Το πρόγραμμα από την Ingenhoven Architects κέρδισε το παγκόσμιο βραβείο Holcim το 2006. Σχεδιάστηκε αρχικά το 1997

image039

Ο υπάρχων σταθμός της Στουτγάρδης έχει μία πύλη εισόδου και εξόδου αναγκάζοντας τα τρένα να γυρίσουν πίσω όταν φεύγουν.

image040

Το σχέδιο του νέου σταθμού επιτρέπει στα τραίνα για να περάσουν μέσω της πόλης αποτελεσματικότερα.

Advertisements